Mudaraba Nedir?<\/p>\n\n\n\n
Bir taraf\u0131n emek, bilgi ve tecr\u00fcbe di\u011fer taraf\u0131n ise sermaye koyarak y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri bir faaliyet t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Mudaraba i\u015f ortakl\u0131\u011f\u0131 veya kar zarar ortakl\u0131\u011f\u0131 olarak da nitelendirilebilir. Emek, bilgi ve tecr\u00fcbesini koyan ayn\u0131 zamanda faaliyetin y\u00f6netimini de \u00fcstlenmektedir. T\u00fczel ki\u015fili\u011fe sahip olan bu y\u00f6neticiye mudarip, sermaye koyana Rab-El-Mal denmektedir. Rab-El-Mal denetleme yetkisine sahiptir.<\/p>\n\n\n\n
Mudaraba s\u00f6zle\u015fmelerinde kar\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131 noktas\u0131nda \u00f6nceden anla\u015fmak gerekmektedir. Olu\u015facak kar \u00fczerinden %80-%20 ; %50-%50 , 2\/5 \u2013 3\/5 gibi payla\u015f\u0131m buna bir \u00f6rnek olabilir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz kat\u0131l\u0131m bankac\u0131l\u0131\u011f\u0131nda mudaraba en \u00e7ok kat\u0131l\u0131m hesaplar\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin 1.000 TL’si olan bir m\u00fc\u015fteri (Rab-El-Mal) birikimini bir kat\u0131l\u0131m bankas\u0131na (mudarip) getirir. Kat\u0131l\u0131m bankas\u0131 ile olu\u015facak kar \u00fczerinden %75 – %25 gibi anla\u015fma yap\u0131l\u0131r. Kat\u0131l\u0131m bankas\u0131 bu birikimi ve %75 – %25 \u015feklinde anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f olan di\u011fer m\u00fc\u015fterilerinin birikimleri ile havuzda bir araya getirir ve akabinde bunlar\u0131 projelerin finansman\u0131nda kullan\u0131r. Proje denilen faizsiz bankac\u0131l\u0131k ilkeleri ile uyumlu her t\u00fcrl\u00fc finansman i\u015flemi olabilir. Sonras\u0131nda olu\u015fan kar, \u00f6nceden belirlenen oranlarda payla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7e\u015fitler:<\/p>\n\n\n\n
Mudaraba iki k\u0131s\u0131md\u0131r. Biri mudaraba-\u0131 mutlaka (mutlak mudaraba) ve di\u011feri mudaraba-\u0131 mukayyededir. Mutlak mudaraba: Zaman, yer, ticaret nev’ileri ve al\u0131\u015fveri\u015f yap\u0131lacak \u015fah\u0131slar\u0131 belirlemede s\u0131n\u0131rs\u0131z olan mudarabad\u0131r. Sermaye sahibi; fiyat hareketlerinden ve de\u011fi\u015fik ekonomik sebeblerden dolay\u0131 mudaribe, belli yer ve s\u0131n\u0131rl\u0131 ticareti \u015fart ko\u015fabilir. Bu durumda kar\u015f\u0131m\u0131za “Mudaraba-\u0131 Mukayyede” (S\u0131n\u0131rl\u0131 Mudaraba) ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n
Mudaraba h\u00fck\u00fcm bak\u0131m\u0131ndan da; iki k\u0131sma ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Birincisi: Gerekli olan r\u00fck\u00fcn ve \u015fartlara uygun olan sahih mudarabad\u0131r. E\u011fer r\u00fck\u00fcn ve \u015fartlardan biri veya akd-i ifsad eden ba\u015fka bir \u015fart ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015fsa, buna da “gayr-i sahih mudaraba” denilir. \u0130kincisi de budur. R\u00fck\u00fcn: Mudaraba’ya del\u00e2let eden, bir s\u00f6z ile icap ve kabulden ibarettir. Mesela: Sermaye sahibi mudaribe hitaben: “- \u015eu paralar\u0131 al, sermaye yap. Meydana gelen k\u00e2r\u0131 aram\u0131zda yar\u0131 yar\u0131ya (veya ikili birli) taksim edelim. Mudaraba yoluyla \u00e7al\u0131\u015f” derse, mudarib de: “- Ald\u0131m ve raz\u0131 oldum” \u015feklinde cevapland\u0131r\u0131rsa, mudaraba m\u00fcn’akid olur. Anla\u015fmada dikkat edilecek husus; kat’iyyet belirtmesi ve mazi s\u0131\u011fas\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u0130cap ve kabulde; s\u00f6zlerin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 manaya itibar edilir, \u015fekil \u00f6nemli de\u011fildir. Ancak, kat’i olmas\u0131 ve \u015f\u00fcpheye yer b\u0131rakmamas\u0131 esast\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
MUDAR\u00c2BA’NIN \u015eARTLARI<\/p>\n\n\n\n
Sermaye sahibinin vekil tayin etmeye (tevkile), mudaribin (emek sahibinin) vek\u00e2lete ehliyetleri \u015fartt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla akli noksanl\u0131k, delilik, bunakl\u0131k ve temyiz g\u00fcc\u00fcn\u00fcn olmamas\u0131 mudarabaya engeldir. B\u00fcl\u00fb\u011fa ermemi\u015f; fakat temyiz g\u00fcc\u00fc bulunan \u00e7ocu\u011fun mudaraba akdi yapmas\u0131, velisinin izniyle sahih olur. Mudaraba sermayesinin ayni ve nakdi olmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Hanefi f\u00fbkahas\u0131; kendisiyle \u015firketin sahih oldu\u011fu mal\u0131 esas alm\u0131\u015ft\u0131r. Ticaret mal\u0131 veya ba\u015fkas\u0131nda bulunan alacak, mudaraba sermayesi olarak g\u00f6sterilemez. Ancak herhangi bir ticaret mal\u0131n\u0131 mudaribe teslim eder ve: “Bu mal\u0131 sat ve elde etti\u011fin para ile mudaraba et, k\u00e2rda m\u00fc\u015fterek olal\u0131m” derse, bu sahih bir icap olur. Mudarib: “Ald\u0131m ve raz\u0131 oldum” diyerek kabul ederse, mudaraba akdi meydana gelir. Mudaraba sermayesinin; miktar, cins ve nitelik bak\u0131m\u0131ndan bilinmesi \u015fartt\u0131r. Zira, sermaye bilinmedi\u011fi takdirde, k\u00e2r\u0131n tesbiti m\u00fcmk\u00fcn olmaz, bu durumda ihtilaf zuhur eder. Ayr\u0131ca akid yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman sermayenin m\u00fcdaribe teslim edilmesi \u015fartt\u0131r. Sermaye sahibi ve mudarib aras\u0131nda; k\u00e2r pay\u0131n\u0131n oranlar\u0131 belli olmal\u0131d\u0131r. K\u00e2r oran\u0131; yar\u0131 yar\u0131ya olabilece\u011fi gibi; \u00fc\u00e7te biri, \u00fc\u00e7te ikisi, gibi de olabilir. Ancak belli bir oran tayin edilmezse mudarebe akdi fasid olur. Sermaye sahibi; anla\u015fma esnas\u0131nda mudarible beraber \u00e7al\u0131\u015fma \u015fart\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerse, akid sahih olmaz. Ancak herhangi bir \u015fart ileri s\u00fcrmeksizin; mudaribin r\u0131zas\u0131 ile yard\u0131mc\u0131 olursa bu sahihtir. Zira zorlama s\u00f6z konusu de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n
SERMAYE SAH\u0130B\u0130N\u0130N (RABB\u00dc’L-MALIN) HAKLARI<\/p>\n\n\n\n
Mudaraba’da kazan\u00e7; emek ve sermayenin getirdi\u011fi bir gelirdir. Gerek sermaye sahibinin, gerek i\u015fleticinin (mudaribin) gayesi; kazan\u00e7 elde etmektir. Sermaye k\u00e2r getirmezse, i\u015fleticinin (mudaribin) bir hakk\u0131 olamaz. Kazan\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 zaman; anla\u015fmada kat’iyet kazanan oranda, her iki tarafda hakk\u0131n\u0131 al\u0131r. Bu hususta herhangi bir ihtilaftan s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ancak sermaye sahibi, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 nas\u0131l kar\u015f\u0131layacakt\u0131r. Mudaraba’n\u0131n s\u00fcresi sona ermeden; iki taraf\u0131n m\u00fc\u015fterek oldu\u011fu k\u00e2rdan hisse almalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr? Hanefi f\u00fbkahas\u0131; “Sermaye, i\u015fleticinin elinde oldu\u011fu m\u00fcddet\u00e7e mudaraban\u0131n h\u00fckm\u00fc devam eder. \u015eayet k\u00e2r\u0131n daha \u00f6nce taksimini do\u011fru bulursak asl (sermaye) dan, fer’in (k\u00e2r\u0131n) taksimi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olur ki, bu da caiz de\u011fildir”h\u00fckm\u00fcnde ittifak etmi\u015ftir. Ancak mudarib raz\u0131 olursa; nakit olan sermayesinden ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilir veya karz (bor\u00e7) alarak daha sonra ortaya \u00e7\u0131kacak k\u00e2rdan \u00f6deyebilir. Sermaye sahibi; mudaraba i\u00e7in al\u0131nm\u0131\u015f olan ticaret e\u015fyas\u0131n\u0131 i\u015fleticiye (mudaribe) zarar vermemek \u015fart\u0131yla satabilir. Ancak bu hususta mudaribin r\u0131zas\u0131 gerekir. R\u0131zas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e satamaz. Sermaye sahibinin; mudaraba mal\u0131n\u0131, \u00fccretini \u00f6demeden kullanmas\u0131 caiz de\u011fildir. Kullanma ihtiyac\u0131 olursa; mutad olan \u00fccreti \u00f6deyerek sat\u0131n al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
MUDAR\u0130B\u0130N (\u0130\u015eLET\u0130C\u0130N\u0130N) HAKLARI<\/p>\n\n\n\n
Sermaye sahibinden alm\u0131\u015f oldu\u011fu “mudaraba sermayesi”; emanet h\u00fckm\u00fcndedir. Nitekim Mecelle’de: “Mudarib emindir. Onun elindeki sermaye vedia (Emanet) h\u00fckm\u00fcndedir. Sermayede tasarruf etmesi noktas\u0131nda Rebb\u00fc’lmal’in (sermaye sahibinin) vekilidir.” H\u00fckm\u00fc yer al\u0131r. K\u00e2r ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 zaman, anla\u015ft\u0131klar\u0131 oranda “K\u00e2r Hakk\u0131” vard\u0131r. Sermaye sahibinin iznini almak \u015fart\u0131yla va’deli \u015fat\u0131\u015f yapabilir. Ancak bu va’de; o beldedeki ticari \u00f6rfle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Ticaret ehli aras\u0131nda ma’ruf olmayan uzun vade ile mal satamaz. Yapmaya g\u00fc\u00e7 yetiremiyece\u011fi baz\u0131 i\u015fleri yapt\u0131rmak i\u00e7in vekil olarak birini tutma hakk\u0131 vard\u0131r. Mudarib; mudaraba konusu ile ilgili ticaret i\u00e7in sefere \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 zaman (ister k\u00e2r sa\u011flas\u0131n, ister sa\u011flamas\u0131n) sermayeden harcama hakk\u0131na haizdir. Ancak ba\u015fka sebeblerle (mudaraban\u0131n konusu d\u0131\u015f\u0131nda) seyahat ederse sermayeden masraflar\u0131 kar\u015f\u0131lama hakk\u0131 yoktur. Ticaret i\u00e7in seyahat ederken hastalan\u0131rsa, tedavi masraflar\u0131 sermayeden kar\u015f\u0131lan\u0131r. Mudarib’in; sermayenin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bor\u00e7 olarak bir ba\u015fkas\u0131na vermesi veya teberru etmesi caiz de\u011fildir. Zira bu hakka sahip de\u011fildir. Ancak sermaye sahibinin sarih izni bulunursa; bor\u00e7 verebilece\u011fi gibi, teberru da yapabilir.<\/p>\n\n\n\n
MUDARABANIN SONA ERMES\u0130<\/p>\n\n\n\n
Mudaraba \u015fu on sebebten birisiyle m\u00fcnfesih olur. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 iradi, di\u011fer bir k\u0131sm\u0131 da irade d\u0131\u015f\u0131nda cereyan eder.<\/p>\n\n\n\n
1) Sermaye sahibinin \u00f6lmesi.<\/p>\n\n\n\n
2) M\u00fcdaribin (Emek sahibinin) \u00f6lmesi.<\/p>\n\n\n\n
3) Sermaye sahibinin akli melekelerini yitirmesi.<\/p>\n\n\n\n
4) M\u00fcdaribinin (i\u015fleticinin) cinneti.<\/p>\n\n\n\n
5) Sermaye sahibin sefeh veya hacr sebebiyle mahcuriyeti. (Tasarruf hakk\u0131n\u0131n elinden al\u0131nmas\u0131.) Buna “kad\u0131” karar verebilir.<\/p>\n\n\n\n
6) M\u00fcdaribin mahcuriyeti, tasarruf hakk\u0131n\u0131n elinden al\u0131nmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n
7) Belli bir zamanla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f mudaraba akdinde, s\u00fcrenin dolmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n
8) Sermaye sahibinin, m\u00fcdaribi (emek sahibini) azletmesi.<\/p>\n\n\n\n
9) M\u00fcdaribin (emek sahibinin) istifa ederek i\u015fi b\u0131rakmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n
10) Daha tasarruf vuk\u00fb bulmadan sermayenin telef olmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
\u0130ki taraftan birisinin karar\u0131 ile mudaraba feshedilebilir. Hem sermaye sahibi (Rabb\u00fc’lmal), hem m\u00fcdarib (emek sahibi) bu hususta tam yetkilidir. Ancak feshin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in bunu iki taraf\u0131n da bilmesi gerekir.<\/p>\n\n\n\n
Sermaye, ticari e\u015fya durumunda iken mudarib azledilirse; bu e\u015fyay\u0131 satmas\u0131 hakk\u0131d\u0131r. Pe\u015fin veya vadeli satmas\u0131 aras\u0131nda fark yoktur. Zira hakk\u0131 olan k\u00e2r\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, mal\u0131n nakde \u00e7evrilmesiyle ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n\n\n\n
Mudaraba’da; herhangi bir kasda dayanmayan ziyan, \u00f6nce k\u00e2rdan d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr. E\u011fer hel\u00e2k olan mal, k\u00e2r nisbetinden daha fazla ise, fazla k\u0131sm\u0131 sermayeden d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr. B\u00f6yle bir durumda mudarib; ziyan\u0131 (helak olan mal\u0131) tazmin etmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc o bir emanet\u00e7i h\u00fckm\u00fcndedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Mudaraba Nedir? Bir taraf\u0131n emek, bilgi ve tecr\u00fcbe di\u011fer taraf\u0131n ise sermaye koyarak y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri bir faaliyet t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Mudaraba i\u015f ortakl\u0131\u011f\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":700,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vergilendirme.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/871"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vergilendirme.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vergilendirme.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vergilendirme.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vergilendirme.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=871"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.vergilendirme.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/871\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":872,"href":"https:\/\/www.vergilendirme.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/871\/revisions\/872"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vergilendirme.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/700"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vergilendirme.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=871"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}